Een beloftevolle toekomst zit nog niet in de Nota Ruimte

Nederland smacht al een flink aantal jaren naar een concreet en doortastend ruimtelijk beleid. Er is immers woningnood, de wegen lopen vast, en voor nieuwe aansluitingen is op veel plekken in Nederland geen stroom meer. Nederland is op slot gezet door de stikstofproblematiek en daar komt heel binnenkort de tekortschietende waterkwaliteit nog bij. Gelukkig is er nu sinds enige weken een Ontwerp-Nota Ruimte, die voor alle ruimtelijke vragen een oplossing kan bieden.
Dan moet eerst deze nota wel uit handen worden getrokken van de BBB-minister die er nu eerstverantwoordelijk voor is, en die krampachtig Nederland zoveel mogelijk wil laten wat het nu is en niet eens durft te laten zien hoe de ruimtelijke verdeling van de verschillende sectoren in 2050 er uit ziet. Het zou eens duidelijk kunnen worden dat de landbouwsector, die nu nog meer dan de helft van de totale oppervlakte van Nederland gebruikt, daarop aanzienlijk zou moeten inleveren. Stel je ook voor dat er consequenties worden getrokken uit het feit dat koeien methaangas uitstoten, een heel krachtig broeikasgas, terwijl Nederland in 2050 klimaatneutraal wil zijn. Of stel je voor dat we om weer binnen de planetaire grenzen te gaan leven minder vlees gaan consumeren en in Nederland ook zeker minder moeten gaan produceren. Stel je voor dat het inzicht bestaat dat de natuur geschaad wordt door de intensieve landbouw in plaats van de gedachte dat boeren de beste natuurbeheerders zijn.
Een positief punt van de ontwerp-Nota Ruimte is dat de ambitie om veel woningen te bouwen is omgebouwd tot een ambitie om wijken te ontwikkelen en om op een aantal plaatsen echt grootschalig te gaan bouwen. Dat is ook logisch. Het gaat immers niet alleen om woningen, maar om een nieuwe aantrekkelijke leefomgeving voor zeker twee miljoen Nederlanders, die ook willen werken, onderwijs en zorg willen ontvangen en in de buurt willen recreëren.
En daar valt de Nota Ruimte stil op het punt dat hij ook heel beloftevol zou kunnen zijn. Stel je voor, we gaan nieuwe wijken bouwen, misschien wel nieuwe steden bouwen die honderd procent duurzaam en klimaatbestendig (en dus niet ver onder de zeespiegel) zijn. Die heel groen zijn, die borgen dat mensen elkaar veel ontmoeten, zodat ondanks de aanzienlijke vergrijzing van de bevolking er weinig eenzaamheid hoeft te zijn. We bouwen wijken waarin mensen ook letterlijk oud kunnen worden, en de levensverwachting van mensen in de goedkope huizen weer in de buurt kan komen van mensen die in de dure wijken wonen. Dat verschil in levensverwachting is nu immers veel te groot. En natuurlijk gaan we dat ook in de bestaande wijken in Nederland aanpakken. Sociale huurwoningen worden snel verduurzaamd, wijken worden groener gemaakt en toegankelijker voor wandelaars, fietsers en kinderen die willen spelen en sporten.
We zouden ook meer bos kunnen beloven. We zouden ook serieus ruimte kunnen maken voor energieopslag, bijvoorbeeld met een valmeer zoals het project Delta21 dat heeft ontwikkeld aan het einde van het Haringvliet. We zouden er ook rekening mee kunnen houden dat de filedruk in Nederland nu al de pan uit rijst, en dus ruim baan geven aan beter openbaar vervoer. We zouden ook kunnen nadenken hoe een vergrijsd Nederland een andere woon-werk relatie heeft dan de huidige bevolking, een andere mobiliteitsbehoefte heeft, en andere recreatiebehoeftes. En zeker een grote behoefte heeft aan nabije zorgverlening, en juist niet een concentratie van grote ziekenhuizen op zo weinig mogelijk plekken in het land.
We zouden ook na kunnen denken over hoe de economie veranderd is in 2050. Hoeveel ruimte er is vrijgekomen nu er geen fossiele brandstoffen hoeven te worden geproduceerd, vervoerd en opgeslagen. Hoe bulkindustrie een plek buiten Nederland heeft gezocht omdat energie daar veel goedkoper is. Hoe we een hoogwaardige innovatieve industrie de ruimte hebben gegeven. Hoe we het verdienvermogen blijven genereren om überhaupt de capaciteit en de middelen te hebben om aan een mooier Nederland te bouwen. Het zit alleen allemaal nog niet in de ontwerp-nota.
Veel Nederlanders zitten in een dip. Ze hebben weinig vertrouwen in de toekomst en al helemaal geen vertrouwen in de politici die over die toekomst besluiten moeten nemen. Juist daarom is de Nota Ruimte zo belangrijk. Juist daarmee kan een beloftevolle toekomst voor Nederland worden geschetst. Met zoveel perspectief, dat je zin krijgt om er aan mee te doen. Het kan allemaal nog. De Nota Ruimte is nog maar een ontwerp.

Leave a Reply