Die eindeloze vastendagen van de Ramadan

De Ramadan valt dit jaar op het Noordelijk halfrond midden in de zomer, als de dagen het langst zijn. Hoog in het Noorden, waar de zon in de zomer niet of nauwelijks ondergaat, mogen de moslims de zonsopgang en -ondergang aanhouden van Mekka, of een dichterbij gelegen Islamitisch land. Ook voor Nederland zou dat een flink verschil uitmaken. Voor de langste dag (21 juni)  staat in Nederland van 5.19 uur tot 22.04 uur de zon aan de hemel. In Mekka is dat van 5.40 uur tot 19.06 uur. Ik zou het elke Nederlandse moslim gunnen om bij het vasten die laatste tijden aan te mogen houden. Of het ook gebeurt? Of het bespreekbaar is?

De inclusieve samenleving vraagt actie

Nederland scoort op veel lijstjes heel hoog, maar toch bestaat er het gevoel dat het niet zo goed gaat met de Nederlandse samenleving. Hij verbrokkelt, in groepen die elkaar nauwelijks meer ontmoeten en met wantrouwen naar elkaar kijken. Wantrouwen, soms boosheid zelfs. Vaak gevoed door onzekerheid over het effect van alle ontwikkelingen om ons heen. Wat gaat de toekomst ons brengen? Zijn mijn inkomen en gezin wel veilig? Lukt het om uit de problemen te komen? Er leven acute vraagstukken voor een op vijf van alle gezinnen die problematische schulden hebben. Er bestaat een vrees voor uitsluiting bij de ruim anderhalf miljoen Nederlanders met een (licht of matig) verstandelijke beperking. Of bij alle Nederlanders met een migrantenachtergrond, in de grote steden toch de helft van de bevolking. We moeten iets doen tegen die verbrokkeling van de samenleving, want daar gaan we last van krijgen. De politiek heeft er al last van. De inclusiviteit van de samenleving versterken. Met heel praktische dingen. Dat lijkt misschien roeien tegen de stroom in. Hard roeien dus! Op de pagina Artikelen probeer ik wat suggesties te doen, maar dat is maar een bescheiden aanzet.

Zonne-energie heeft de toekomst!

Als je de voorspellingen van de prijsontwikkeling van zonne-energie mag geloven, dan is vanaf 2040 de productie van elektriciteit met zonnepanelen goedkoper dan met een kolencentrale. Dat betekent dat de energietransitie er heel anders uit komt te zien dan we een paar jaar geleden nog voor mogelijk hielden. Allerlei ingewikkelde en dure plannen kunnen in de prullenbak. We gaan op weg naar een toekomst waarin energie een goedkoop en relatief probleemloos product wordt. Geen veroorzaker meer van een klimaatprobleem! Maar omdat de invoering van een nieuw grootschalig energiesysteem vele tientallen jaren kost moeten we snel beginnen. Een beter hoogspanningsnet. Opbouw van grootschalige energieopslag. Elektrificatie van de gebouwde omgeving en de transportsector.  Op de artikelenpagina heb ik een paar onderdelen van deze uitdagingen uitgewerkt.

Dit is voor de overheid het moment om te investeren!

Naar aanleiding van de buitengewoon lage rente waartegen de overheid op dit moment leent, werd de minister-president  een paar weken geleden gevraagd of die lage rente niet een goede aanleiding was om te gaan investeren. De MP  meldde vol overtuiging dat zijn kabinet dat niet ging doen. De overheidsfinancien moesten juist op orde gebracht worden. Toen ik dat  hoorde dacht ik dat hij waarschijnlijk ook geen idee had waarin de overheid zou kunnen investeren. En heel eerlijk gezegd: wie wel? Op welk ministerie ligt er een plan klaar om de komende paar jaar eens een fors aantal miljarden te gaan investeren in de toekomst van Nederland? Op geen enkel, durf ik wel te stellen. En het is ook niet heel gemakkelijk. Natuurlijk: duurzame energie. En wat nog meer? Iets dat snel kan, en niet over vijf jaar, of tien jaar, omdat we niet weten wat de rente dan weer zal doen. ..? Ik heb er nog geen uitgebreider stuk over, maar ik vind het wel een uitdaging om eens concreet over na te denken. Om verder te komen dan alleen de kreet van de titel van dit stukje!

Niet stemmen voor het Oekraine referendum

Ik ga niet stemmen voor het Oekraine referendum. Verzaak ik daarmee mijn burgerplicht? Dat is niet de bedoeling. Het is voor mij de beste manier om uit te drukken dat ik tegen dit referendum ben. Ik vind het zelfs uitermate onverstandig om op dit moment dit middel van de directe democratie in te zetten voor het associatieverdrag met Oekraine. Met het verdrag zelf is niet zoveel mis. Maar de internationale situatie is juist nu zo complex, dat je graag met zoveel mogelijk oog voor alle aspecten die situatie tegemoet wil treden, en je niet wil laten vangen in een nationalistische stellingname. Goed, van mij hoeft het dus niet, maar moet ik niet respect hebben voor de behoefte van anderen om zich juist wel uit te spreken over dit associatieverdrag? Dat respect hadden ze wellicht kunnen verdienen, maar dat is niet gebeurd. Het afdwingen van dit referendum is op veel argumenten en emoties gefundeerd, maar niet op een waarachtige interesse in het verdrag met Oekraine. En met alle begrip voor de maatschappelijke onvrede van dit moment, dit referendum hoort daar niet de maatstok voor te zijn. Ik ga dus niet stemmen. En ik hoop dat meer dan 70% van de stemgerechtigden dezelfde keuze maakt. Wegblijven is dan geen uiting van passiviteit, maar een actieve daad om duidelijk te maken dat dit referendum niet deugt.

Anders beleid maken?

Het huidige kabinet is zijn vierde jaar ingegaan. Het laatste regeerakkoord is dus al meer dan drie jaar oud. Dat was wel het vijfde regeerakkoord in iets meer dan tien jaar. Regeerakkoorden die erg vanuit budgettaire lijstjes waren opgesteld. Afgesteld op een zo gunstig mogelijke doorrekening van het CPB. Dit heeft een enorm stempel gezet op het proces van beleid maken in Den Haag. en het heeft dikwijls tot grote ogen geleid in de rest van Nederland: waar zijn ze in Den Haag mee bezig?

Deze Haagse manier van beleid maken is heel mooi beschreven in het rapport van de Commissie Dijsselbloem uit 2008, waarin de bevindingen zijn neergelegd van het parlementair onderzoek naar het onderwijsbeleid van de periode van vijftien jaar daarvoor. Conclusies: te Haags beleid, te budgettair gedreven, wetenschappelijk niet onderbouwd, het onderwijsveld niet betrokken bij de opstelling en bij de implementatie van het beleid. Aanbevelingen: zorg voor een betere onderbouwing en betrek het veld er veel beter bij, start bij voorkeur kleinschalig. En zo nog wat meer. De samenvatting is op internet zo gevonden en heel nuttig leesvoer.

Zou het ook mogelijk zijn om beleid te starten vanuit een lijst van urgente maatschappelijke problemen, in plaats vanuit een budgettaire lijst? Hoe zou zo’n lijst er uit zien? Op de artikelenpagina probeer ik die gedachte wat uit te werken onder de kop: change before you have to.

Wat te doen in het Midden-Oosten?

Veel mensen zullen zich ongemakkelijk voelen bij het huidige beleid ten aanzien van het Midden-Oosten. We bombarderen doelen in Irak. Maar waar moet dit allemaal toe leiden? Waar is de strategie die tot stabiliteit leidt in de regio? Die strategie is er nu niet. Die kan ook pas komen als we erover beginnen te praten. Met zoveel mogelijk betrokken partijen. Laten we de volkeren van het Midden-Oosten zelf ook uitdagen zich uit te spreken over hun eigen toekomst in hun regio en daarvoor de verantwoordelijkheid te nemen.

Ik heb geprobeerd mijn eigen gedachten wat uit te werken. Zie de pagina Artikelen.

Een kapitaalgedekt basisinkomen?

Bij het nadenken over de gevolgen voor de arbeidsmarkt van de automatisering en robotisering  komt al gauw de optie van een basisinkomen op tafel. Vaak wordt dan gedacht aan een minimum-inkomen voor iedereen. Critici roepen meteen dat dat vanuit de collectieve middelen onbetaalbaar is. Maar in het robottijdperk willen we geen minimum-inkomen voor al degenen waarvoor geen betaalbare arbeid meer voorhanden is, maar een eerlijk deel van de welvaart. Een welvaartsvast basisinkomen dus, en dat is natuurlijk dubbel onbetaalbaar. Tenzij we daar een nieuwe financieringsbron voor ontwerpen. Bijvoorbeeld een kapitaalgedekt basisfonds, zoals ook ons pensioen uit een kapitaalgedekt fonds wordt gefinancierd. Lees het uitgebreidere verhaal op de Artikelenpagina.

Zomertijd/wintertijd

Er is bij de overgang van de zomertijd naar de wintertijd altijd wel weer iemand die de media weet te halen met het pleidooi om de zomertijd het hele jaar te continueren. Maar er is in januari niemand die graag wil dat het pas om half tien licht wordt…

Naar het toilet in Cambodja

Twee weken geleden was ik op werkbezoek in Cambodja, en bezocht ik een sanitatie-programma dat begeleid wordt door SNV. Er had in een van de districten een enorme gedragsverandering plaatsgevonden: in drie jaar tijd was bijna de gehele bevolking overgegaan op het gebruik van een toilet. Succesvol ontwikkelingswerk is heel vaak het begeleiden van een gedragsverandering. Daar kunnen we in eigen land weer inspiratie uit op doen voor onze eigen veranderingsprocessen. Lees uitgebreider op de Artikelenpagina!